De kerstboom

  • Sapin de Noël de Strasbourg

    Sapin de Noël de Strasbourg

    © Agence d’Attractivité de l’Alsace

  • Kaysersberg

    Kaysersberg

    © OT Kaysersberg

De kerstboom

Het is in de Elzas, en meer bepaald in de Humanistische bibliotheek van Sélestat, dat men de eerste geschreven vermelding vindt van de verkoop van kerstsparren. Dat was in 1521 en de vermelding staat in de stadsarchieven. De Elzas mag dus terecht de wieg worden genoemd van de kerstboom. Ziehier zijn geschiedenis…

Het bestaan van versierde bomen in de Elzas dateert van de middeleeuwen.

Op 24 december werd een den geplaatst in het koor van de kerken, waar hij tijdens de voorstelling van ‘Adam en Eva’ de boom van het aards paradijs voorstelde. Hij was versierd met appelen die de verboden vrucht voorstelden.Na verloop van tijd werden er ook hosties in opgehangen, als symbool van de eucharistie en sleutel tot zaligmaking.
Waarschijnlijk in het begin van de 16e eeuw begonnen ook de mensen thuis de dennentakken die ze  als versiering gebruikten, te vervangen door volledige dennen, opgesmukt met appelen. 

De eerste dennen werden opgehangen aan het plafond met een appel aan de basis, of versierd met kleine rode appeltjes die men ‘Christkindle’ (kerstkindjes) noemde. Vanaf het einde van de 16e eeuw werden er ook papieren rozen (een verwijzing naar de kerstrozen) en andere veelkleurige bloemen, of soms vergulden metalen plaatsjes opgehangen die herinnerden aan de boom van Jesse (de stamboom van Jezus).
Op het einde van de 18e en het begin van de 19e eeuw deden goud- en zilverkleurige noten hun intrede. De hosties werden vervangen door Bredele, snoepgoed in suikermousse, amandelpasta en anijsbrood.

In de tweede helft van de 19e eeuw kwam een ander gebruik in voege. Men drukte blinkende afbeeldingen die werden uitgesneden en uitgestampt in reliëf, en men kleefde ze dan op voorwerpen in suiker of chocolade. Het poedersuiker werd uitgevonden en dat werd gebruikt om de Bredele te bestrooien, samen met gekleurde korreltjes. Ook peperkoek wordt overmatig versierd met suiker en gedrukte afbeeldingen.

Op het einde van de 19e eeuw verschenen de eerste figuurtjes in was, vooral engeltjes, die versierd waren met fijne goud- en zilverkleurige metalen blaadjes. Men gebruikte ze ook om guirlandes of sterren te maken. Dennenappels werden verguld en men versierde de kerstbomen ook met bollen, klossen, klokjes, noten en artificiële ijsblokjes in glas.

De animaties rond de kerstboom in de Elzas:

  • Tentoonstelling van de eerste vermelding van een kerstboom in de Humanistische Bibliotheek van  Sélestat van 29 november 2014 tot 4 januari 2015
  • ‘De grote kerstboom’ van 29 november tot 31 december in Straatsburg
  • Geschiedenis van de versiering van de kerstboom doorheen de eeuwen, van 29 november tot 4 januari in Sélestat

Meer informatie